بيان معرفت درجات ادويه و مراتب آن‌ها بدان كه آن‌چه وارد بدن انسان معتدل المزاج - يا قريب به اعتدال - و جوان و ذكى الحسّ و الإدراك گردد و حرارت غريزى او در آن تصرّف و تأثير نمايد و كيفيت كامنهء آن را به بروز مستعد گرداند و به فعل آورد ، آن كيفيت حاصله اگر مماثل كيفيت بدن آن است و به تكرار استعمال و تكثار مقدار شربت ، تأثيرى و احداث كيفيتى غالب و زائد بر مزاج اصلى آن نكند و ارواح و قوا را متغير نسازد به كيفيتى از كيفيات اربعه و ناقص و مختل نسازد فعلى از افعال ، آن را « معتدل » و الّا « غير معتدل » نامند . « غير معتدل » كه خارج از اعتدال است ، خروج آن اگر به مرتبه [ اى ] است كه مقدار كم آن در بدن احداث كيفيتى غالب و زائد ننمايد ، و مقدار بسيار و تكرار استعمال آن تغير كمى در آن نمايد امّا ناقص و مختل نسازد فعلى از افعال را ، آن را « درجهء اولى » نامند . و اگر مقدار كم آن احداث كيفيتى غالب و زائد نمايد امّا زيادتى مقدار و كثرت استعمال آن به سر حدّ ضرر و فساد نرسد ، آن را « درجهء ثانيه » نامند . و اگر با آن به سر حدّ ضرر و فساد و نقصان و اختلال رسد و ليكن مهلك نباشد ؛ آن را « درجهء ثالثه » نامند . و اگر ضرر بسيار و عظيم در ارواح و قوا و حرارت غريزى نمايد و به سر حدّ هلاكت رساند و مهلك باشد ، آن را « درجهء رابعه » گويند . و نيز مراتب اربعه و تأثيرات كيفيات غالبهء ادويه را بدين نهج بيان نموده‌اند كه : چون بدن مشتمل است بر افْضيه ، مانند معده و بر مجارى ، مانند عروق و بر اخلاط محصوره در عروق ، و بر رطوبات ثانيهء محصورهء در عروق شعريه و فُوَهات سواقى ، و بر اعضاء و ارواح كه در جميع اعضاء مذكوره سارى [ است ] ، پس هر چه به مقدارى خالى از افراط و تفريط وارد بدن گردد ، بيرون از آن نيست كه بعد از متغير شدن از كيفيت بدنيه ، يا تأثير در هواى شاغل افضيه كرده مفقود الأثر مىگردد و يا اثرى از آن باقى مىماند . اوّل را « معتدل » نامند . و ثانى را اگر تأثير آن منحصر در روح مجاور مجارى است و تجاوز از آن نمىتواند نمود ، « درجهء اولى » نامند .